هست . « 1 » و چنانچه نورانيّت همهء عوالم و جمال و كمال قاطبهء نَشَئات ، ظهور نورانيّت و ظلّ و پرتو كمال و جمال ذات مقدس حق - جلّ اسمه - است ، تمام نقايص و قصورات و جميع ظلمات و كدورات و همهء اعدام و فقدانات و كليه قذارات و كثافات و قاطبهء خسّت و نكبت و جملهء ذلّت و وحشت ، به نقصِ امكانى و بَحرِ اجاج هيولايى برگشت كند و اين شجرهء خبيثه ، امّ الفساد و مادة الموادّ همهء اين امور است و « ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ » « 2 » ؛ بلكه هر نور و جمالى كه از ساحت مقدس حضرت حق - جلّ و علا - افاضه شده ، و هر ضياء و بهائى كه از جلوهء جميل ازل در مرآت امكان جلوه نموده و دست تصرّف ديو پليد بدان دراز شده و مورد خيانت و جنايت قصور امكانى واقع شده ، در معرض كدورت و ظلمت و مشتبك با عدم و قصور واقع گرديده ، مگر عالم عقلى ، كه در حقيقت ، به واسطهء كمال جلوهء اسمائى و جلاءِ انوار سبحانى ، حكمِ امكان از آن ساقط است ؛ بلكه آن عالم نور محض و كمال خالص مىباشد و دست تصرّف غير و غيريّت از ساحت مقدّس آن دور است . و از اين بيان معلوم شد كه جنود عقل جنود الهيه است ، و جنود جهل جنود ابليسيّه . آنچه نقص و قصور است به ابليس منسوب ، و آنچه كمال و تمام است به

--> ( 1 ) - مانند آيهء : « هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ » يعنى اوست خدايى كه در آسمان خداست ، و در زمين خداست . ( زخرف / 84 ) . و حديث : « لَوْ دُلّيتُمْ بِحَبْلٍ إلَى الْأَرَضِينَ السُّفْلى لَهَبَطْتُّمْ عَلَى اللّه » يعنى اگر با ريسمان به زمينهاى سُفلى و پايين برويد ، همانا بر خدا هبوط كرده‌ايد . ( سُنن التّرمذي ، ج 5 ، ص 405 ) . طالبان تفصيل مطلب رجوع كنند به : مصباح الهداية ، امام خمينى ( س ) ، ص 98 . ( 2 ) - هر خيرى كه به تو رسد از جانب خداوند است ، و هر شرّ و بدى كه به تو رسد از جانب خود تو است . ( نساء / 79 )